Koolzaad als rustgewas: ‘De diepe beworteling maakt de grond mooi los.’
Koolzaad is voor akkerbouwer en loonwerker René Eugelink uit Eldrik al bijna twintig jaar een vast onderdeel van het bouwplan.
Op ongeveer 25 hectare ziet hij jaarlijks de voordelen van het gewas terug: een diepe beworteling die de bodemstructuur verbetert, een stabiele opbrengst en een goede plek binnen de gewasrotatie. Ook met slimme teeltmaatregelen, zoals het bijmengen van een ultravroeg ras tegen koolzaadglanskever, haalt hij meer uit zijn koolzaadteelt.
René Eugelink teelt jaarlijks ongeveer 25 hectare koolzaad als rustgewas binnen zijn bouwplan.
Akkerbouwer en loonwerker René Eugelink in het Gelderse Eldrik is een rasechte koolzaadfan. Al zo’n twintig jaar teelt hij jaarlijks ongeveer 25 hectare koolzaad op diverse percelen in de regio. Daarbij kiest hij onder meer voor de rassen LG Ambassador en LG Avenger.
Volgens Eugelink is koolzaad een ideaal rustgewas. Naast koolzaad verbouwt hij suikerbieten, wintergerst en wintertarwe. Ook binnen de grondruil voor pootaardappelen past het gewas goed in zijn bouwplan.
De diepe beworteling van koolzaad helpt om de bodem losser en beter doorwortelbaar te maken.
Op een perceel vlak bij zijn bedrijf staat het koolzaad in april volop in bloei. De planten reiken tot ongeveer twee meter hoogte. “Dit is half augustus gezaaid”, vertelt René terwijl hij een plant uitspit om de beworteling te laten zien. De diepe penwortel is volgens hem een van de grootste voordelen van koolzaad. “Ze kunnen wel 50 tot 60 centimeter diep wortelen. Ideaal voor de grond, die wordt er mooi los van.” René teelt op zavel, zand en rivierklei. Vooral op slempgevoelige percelen ziet hij de positieve invloed van de diepe beworteling op de bodemstructuur.
Aan de andere kant van de straat ligt een perceel dat een maand later is gezaaid. Het verschil in lengte, gewasdichtheid en bloei is duidelijk zichtbaar. “Het mooiste is als je eind augustus zaait, in elk geval vóór half september. Daarom is graan zo’n mooie voorvrucht.” Ook na pootaardappelen kan volgens hem vaak vroeg genoeg worden gezaaid. Voor een succesvolle start is voldoende bodemvocht cruciaal. “Als het te droog is, kiemt het zaad wel, maar heeft het geen contact met vochtige ondergrond. Dan gaat het vaak mis.” Zijn advies is daarom duidelijk: bij droog weer liever even wachten dan overhaast zaaien.
Het koolzaad van René Eugelink staat in het voorjaar volop in bloei en is van grote afstand zichtbaar.
Sinds vorig seizoen mengt Eugelink ongeveer 5% zaad van een ultravroeg ras door het reguliere zaaizaad. Deze aanpak leerde hij van een Duitse teeltadviseur. Het vroege ras trekt als eerste koolzaadglanskevers aan. Daardoor blijft de schade grotendeels beperkt tot een klein deel van het gewas.
Bijmengen van een ultravroeg ras scheelt me een bespuiting.
Tegen de tijd dat het hoofdgewas gevoelig wordt, is de activiteit van de kevers grotendeels voorbij. “Bijmengen van een ultravroeg ras scheelt me een bespuiting.” De teler probeert het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen zoveel mogelijk te beperken. Daarbij houdt hij ook rekening met imkers die in het voorjaar bijenkasten op zijn percelen plaatsen.
Koolzaad staat bekend als een relatief eenvoudig gewas qua bemesting. Voor het zaaien wordt dierlijke drijfmest uitgereden. In totaal dient Eugelink ongeveer 200 tot 250 kilogram zuivere stikstof per hectare toe. Daarnaast is zwavel volgens hem essentieel. “Koolzaad is een echt zwavelminnend gewas.” Voorvruchten zoals granen zorgen bovendien voor een gunstige nalevering van stikstof.
LG Avenger is een nieuw koolzaadras met een hoge opbrengstpotentie. Het ras scoort sterk op hauwvastheid, heeft een goede weerbaarheid tegen aardvlo en beschikt over de sclero-flex-eigenschap voor een stevige en gezonde stengel. LG Ambassador behoort tot de meest gezaaide koolzaadrassen van Europa. Het ras staat bekend om zijn opbrengststabiliteit, sterke hauwvastheid en hoge stikstofefficiëntie dankzij de N-flex-eigenschap.
Het loonbedrijf van Eugelink oogst het gewas zelf. Met een speciaal mes op het maaibord wordt het gewas verticaal afgesneden. Hij kiest bewust voor directe oogst op stam en niet voor oogsten in het zwad. “Dan hoef je niet te wachten tot de onderste hauwen droog zijn. Daar zitten juist de meeste zaden in.” De opbrengst is doorgaans stabiel. Gemiddeld oogst hij tussen de 4 en 4,5 ton per hectare. Zijn persoonlijke record staat op 5,5 ton per hectare. Na de oogst worden de gewasresten versnipperd en ondergewerkt.
Wanneer wordt winterkoolzaad gezaaid?
Winterkoolzaad wordt meestal eind augustus of begin september gezaaid voor een goede ontwikkeling richting de winter.
Wat levert koolzaad op?
Volgens Wim Van Gorsel liggen de opbrengsten meestal rond de 4,5 tot 5 ton per hectare.
Waarom past koolzaad goed in het bouwplan?
Koolzaad zorgt voor een goede stikstofnalevering, waardoor volggewassen zoals graan extra opbrengst kunnen geven.
Wat gebeurt er met het geoogste koolzaad?
Een deel wordt afgezet via FarmPlus en een deel wordt verwerkt tot koolzaadolie voor verkoop in de eigen tankshop.
Hoe diep wortelt koolzaad?
Koolzaad kan onder gunstige omstandigheden 50 tot 60 centimeter diep wortelen, wat bijdraagt aan een losse bodemstructuur.
Is koolzaad een goed rustgewas?
Ja. Koolzaad draagt bij aan gewasrotatie, verbetert de bodemstructuur en past goed tussen granen, aardappelen en suikerbieten.
Neem contact op met jouw regionale specialist.
