Winterkoolzaad telen als stabiele inkomstenbron in Zeeland

Op hun Zeeuwse akkerbouwbedrijf combineren ze koolzaad, suikerbieten en granen met een eigen tankstation langs de A58. Het nieuwe koolzaadras LG Avenger staat er dit seizoen vitaal bij en belooft een mooie opbrengst. Naast de teelt verwerken en verkopen de ondernemers hun eigen koolzaadolie en koolzaadhoning onder het merk Scheldezon. Hun praktijkervaring laat zien hoe winterkoolzaad past binnen een duurzaam bouwplan én extra waarde kan opleveren via streekproducten.

Het winterkoolzaad bloeit naast het tankstation van de familie Van Gorsel in Zeeland.

Het koolzaad bloeit uitbundig naast het tankstation en de boerderij van Wim en Linda Van Gorsel in het Zeeuwse Rilland. Het nieuwe ras LG Avenger staat er vitaal bij en belooft een mooie opbrengst. Al decennia vormt winterkoolzaad een stabiele inkomstenbron binnen hun bouwplan, waarin ook suikerbieten een vaste plek hebben. De koolzaadolie en bijenhoning verkopen ze in hun eigen nabijgelegen tankstation, een goudgele combinatie.

Toen in de jaren ‘80 de akkerbouw even wat minder ging, startten Wim en zijn vader een tankstation als nevenactiviteit langs de pas aangelegde snelweg A58 bij Rilland. Deze bijzondere combinatie van bedrijven tekent de ondernemersmentaliteit van de familie Van Gorsel: voortdurend zoeken naar nieuwe kansen. Wim is de achtste generatie op het bedrijf en dochter Linda de negende. Samen runnen ze het akkerbouwbedrijf van 85 hectare en het benzinestation met winkel en horeca. Linda voert de dagelijkse leiding over het tankstation waar zo’n 14 mensen werkzaam zijn.

Hun eigen koolzaadolie staat als merk ‘Scheldezon’ onder het certificaat ‘Zeker Zeeuws’ in de tankshop, net als de Rillandse koolzaadhoning. “We zijn nu bezig om bloem van eigen tarwe te maken om dan een compleet pannenkoekenpakket met koolzaadolie, honing en bloem aan te kunnen bieden”, lacht Wim. “Het is mooi om producten afkomstig van je eigen bedrijf een meerwaarde te geven. We blijven in hart en nieren landbouwers, los van welke activiteit economisch het belangrijkste is.”

Wim en Linda van Gorsel tussen het bloeiende winterkoolzaad op hun akkerbouwbedrijf in Rilland.

Winterkoolzaad blijft vaste waarde in het bouwplan

Koolzaad is al ruim twintig jaar een stabiele inkomstenbron voor de familie. “Ik vergelijk het altijd met het saldo van een goede graanopbrengst.” Naast de 7 hectare winterkoolzaad verbouwen ze luzerne, aardappelen, granen, uien en suikerbieten en hebben ze nog 10 hectare hooibouw.

Vanwege ziektedruk en de vermeerdering van het bietencystenaaltje houden ze suikerbieten en koolzaad gescheiden in het bouwplan. “Bij ons volgt graan altijd op koolzaad. Dat zorgt tot wel 500 kilo meeropbrengst vanwege de goede stikstofnalevering”, vertelt Wim.

“Dit jaar staat het koolzaadgewas er geweldig goed voor: egaal, gezonde kleur en helemaal geen mindere plekken. We kijken altijd op de rassenlijst welk ras geschikt is. De afgelopen jaren teelden we LG Ambassador, dit jaar hebben we voor het eerst LG Avenger. Dat lijkt tot nu toe erg goed. De opbrengsten liggen meestal rond de 4,5 tot 5 ton.”

Slimme keuzes in de winterkoolzaadteelt

De akkerbouwers streven ernaar om zo min mogelijk bewerkingen op het land uit te voeren. Ze doen al zes jaar aan niet-kerende grondbewerking voor het koolzaad. Daarbij gebruiken ze een voorzetwoeler om de bodemstructuur te behouden en de grond fijn genoeg te maken voor een goed zaaibed.

“Het zaaien vindt plaats op een moment dat het arbeidstechnisch goed uitkomt in het bedrijf”, vertelt Linda. Idealiter gebeurt dit eind augustus of in de eerste week van september. Wanneer op dat moment geen drijfmest beschikbaar is, gebruiken ze stikstof in de vorm van kunstmest. Wachten met zaaien is voor hen geen optie.

De ondernemers spuiten geen insecticiden of groeiremmers. Alleen voor opkomst van het gewas wordt onkruid bestreden en tijdens het zaaien worden slakkenkorrels toegevoegd.

De oogst gebeurt op stam. “Het is belangrijk dat de onderste peulen ook droog zijn. Je moet er alleen geen donderbui op krijgen”, weet Wim. Na de oogst wordt het gewas versnipperd, wat bijdraagt aan de organische stofaanvoer van de bodem.

Bijenkasten langs een perceel winterkoolzaad in Rilland.

Duurzame koolzaadteelt met extra waarde

Duurzaamheid staat hoog in het vaandel, zowel in de akkerbouw als bij het tankstation. “Wij telen al vijftien jaar duurzaam gecertificeerd voor de productie van vloeibare biomassa.” Deze certificering is verplicht voor de productie van biocomponenten in fossiele brandstoffen. Tijdens de teelt moet ook een aantoonbare CO₂-reductie worden gerealiseerd.

Het bedrijf was in 2011 als eerste in Nederland gecertificeerd voor de productie van vloeibare biomassa. Een deel van het koolzaad gaat naar FarmPlus, een ander deel verwerken ze zelf.

‘Als eerste gecertificeerd voor de productie van vloeibare biomassa in Nederland’

“De koude persing laten we uitvoeren door iemand met de juiste apparatuur en het bottelen doen we zelf”, vertelt Linda. Dankzij haar ervaring in administratie, communicatie en het akkerbouwbedrijf begeleidt zij ook certificeringen, GLB-opgaven en marketing.

Vader en dochter vormen samen een sterk team en laten zien dat winterkoolzaad telen nog altijd toekomst heeft binnen een modern bouwplan.

Meer weten?

Download de whitepaper over winterkoolzaad teelt voor meer informatie en praktische tips.